Απελευθερωθείτε από την οσφυαλγία και τον αυχενικό πόνο:Η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση

Είναι πλέον πολύ συνηθισμένο να ακούμε συχνά για έντονους πονοκεφάλους,
πόνους στην μέση και στον αυχένα.
Όλοι μας έχουμε βιώσει κάποια στιγμή στην ζωή μας ένα έντονο πονοκέφαλο.
• γιατί είναι τόσο συχνοί πλέον αυτοί οι πόνοι;
• γιατί έχει γίνει δυστυχώς μέρος της καθημερινότητας μας;
• ποια είναι τα αίτια;
• και το σημαντικότερο, πως μπορώ να το αντιμετωπίσω αποτελεσματικά;

Στις μέρες μας οι αλλαγές που γίνονται στο περιβάλλον μας είναι ραγδαίες , ο τρόπος εργασίας έχει αλλάξει
και συνεχίζει να αλλάζει με έντονους ρυθμούς.
Πριν λίγα χρόνια οι γονείς μας εργάζονταν σε πιο ήρεμα περιβάλλοντα, ήταν πιο κοντά στην οικογένειά τους
και τους αγαπημένους τους και είχαν ποιοτικό ελεύθερο χρόνο.
Σήμερα ο σύγχρονος στρεσογόνος τρόπος ζωής της πόλης έχει αντικαταστήσει τον παλιό υγιεινό τρόπο ζωής
και την παλιά ήρεμη καθημερινότητα. Πλέον ο μυοσκελετικός πόνος είναι πολύ συνηθισμένος, ενδεικτικά υπολογίζεται
ότι οι 5 στους 10 μέχρι την ηλικία των 20 ετών θα βιώσουν πόνο στη μέση και μέχρι τα 60 μας οι 8 στους 10 θα έχουμε
βιώσει πόνο στη μέση, τουλάχιστον μια φορά!
Πριν σπουδάσω ψυχολογία εξασκώντας το επάγγελμα του φυσικοθεραπευτή στο γραφείο που διατηρούσα
τα πιο συχνά θεραπευτικά αιτήματα ήταν ο πόνος στη μέση, στον αυχένα και στους ώμους.

Προβληματίστηκα έντονα όταν συνάντησα ανθρώπους των οποίων οι απεικονιστικές εξετάσεις
(πχ μαγνητική τομογραφία) δεν έδειχναν σοβαρή βλάβη στους ιστούς αλλά η κλινική τους εικόνα παρουσιαζόταν με έντονα
συμπτώματα, δυνατός πόνος, μουδιάσματα και δυσλειτουργία.
Από την άλλη μεριά άνθρωποι με εμφανείς εκφυλιστικές αλλοιώσεις και άλλες βλάβες στους ιστούς είχαν λιγοστά συμπτώματα και ήταν πολύ λειτουργικοί στην καθημερινότητα τους.
Πως συμβαίνει αυτό; πως γίνεται ο πόνος να μην είναι ανάλογος με την βλάβη των ιστών;
Η επιστήμη σήμερα γνωρίζει ότι αυτό δεν είναι τυχαίο και ότι εμπλέκεται και ο ψυχολογικός παράγοντας στη δημιουργία αυτών των επώδυνων συνδρόμων.
Ποιο είναι το αίτιο;
Πως θα μπορούσαμε να διαχωρίσουμε τα συναισθήματα τις σκέψεις μας και τις συνήθειές μας από το σωματικό κομμάτι του πόνου; με άλλα λόγια, πονάει το σώμα ή η ψυχή;
Με λίγες απλές ερωτήσεις σε έναν άνθρωπο που υποφέρει από την μέση του θα μπορούσαμε να δώσουμε περισσότερο φως στην ερώτηση μας:
• πως νιώθεις όταν πονάς;
• τι σημαίνει για σένα ο πόνος;
• τι σου στερεί από την καθημερινότητα σου;
• πως αισθάνεσαι για τους ανθρώπους γύρω σου όταν πονάς;
• τι σε ανησυχεί περισσότερο;
Θυμάμαι έναν κύριο ο οποίος με είχε επισκεφθεί, γύρω στα 50, ο οποίος υπέφερε από έντονη οσφυαλγία. Στις παραπάνω ερωτήσεις μου είχε απαντήσει:
«Όταν πονάω νιώθω χάλια, λες και με έχει πλακώσει όλη η γη!, εγώ πάντα ήμουν δυνατός και δραστήριος και τώρα δεν αξίζω τίποτε, τίποτα σου λέω!
Έχω χάσει τον ύπνο μου, έναν καφέ πήγαινα με την σύζυγό μου και τώρα ούτε αυτό δεν μπορώ να κάνω, τα παιδιά μου είναι λυπημένα που με βλέπουν
σε αυτή την κατάσταση και ενώ προσπαθώ να μην τα στεναχωρώ και να φαίνομαι δυνατός, δεν τα καταφέρνω και λυγίζω!
Ανησυχώ ότι δεν θα μπορέσω να στηρίξω την οικογένειά μου, πάει καιρός τώρα που δεν εργάζομαι...»
Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι ένας πόνος στην μέση δεν είναι απλά ένας πόνος αλλά έχει μεγάλη σημασία το πως ο καθένας μας τον νοηματοδοτεί.
Όταν ο οργανισμός βιώνει παρατεταμένο στρες σημαίνει ότι αυξάνετε ο μυϊκός τόνος (σφιχτοί μύες) και έτσι έχουμε ένα πρόσφορο έδαφος στη δημιουργία μυοσκελετικού πόνου.
Αυτό διότι μειώνεται η αιματική ροή της εκάστοτε σωματικής περιοχής (κυρίως αυχένας και μέση) και οι ιστοί ασφυκτιούν (μειωμένη παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών και μειωμένη αποβολή των κυτταρικών παραγώγων) με αποτέλεσμα δυσλειτουργία των μυών και σοβαρή διαταραχή της μηχανικής τις σπονδυλικής στήλης.
Τότε έχουμε αίσθηση καψίματος, πιάσιμο, έχουμε ανάγκη να κάνουμε «κρακ» για να ανακουφιστούμε κτλ.
Όταν το στρες συσσωρεύεται στον οργανισμό
Το στρες είναι ένας προστατευτικός μηχανισμός.
Είναι ένα σήμα κινδύνου το οποίο ανάβει για να μας προειδοποιήσει και αφού περάσει ο κίνδυνος σβήνει.
Ο οργανισμός τότε έχει τον χρόνο να μεταβολισει την κορτιζόλη (κυρίως) που έχει παραχθεί και να επιστρέψει στην προηγούμενη του ισορροπία.
Όταν όμως το περιβάλλον μας προσφέρει συνεχώς ερεθίσματα τα οποία ο οργανισμός μας τα αντιλαμβάνεται ως κίνδυνο δεν υπάρχει χρόνος για να ηρεμήσει ο οργανισμός από το στρες.

Ενδεικτικά μετά από ένα στρεσογόνο γεγονός χρειαζόμαστε 4 ώρες ηρεμίας για να βρει ο οργανισμός μας την ισορροπία του και να «αποβάλει» τα χημικά παράγωγα τα οποία έχουν παραχθεί. Ο χρόνοι αυτοί πολλαπλασιάζονται όταν μέσα στις επόμενες ώρες προστεθεί ακόμα ένα στεσογόνο γεγονός.
Πως δουλεύει η ψυχοθεραπεία;
Στόχος της ψυχοθεραπείας είναι να εντοπίσουμε τα ερεθίσματα που μας προκαλούν άγχος και να τα τροποποιήσουμε
ή να τροποποιήσουμε τον τρόπο που απαντά σε αυτά ο οργανισμός μας.
Με απλά λόγια, αγχογόνα ερεθίσματα βρίσκονται στο περιβάλλον μας ή στην σκέψη μας.
Για παράδειγμα ένας έντονος κρότος μας προκαλεί φόβο (ερέθισμα από το περιβάλλον), μια έντονη κουβέντα με το αφεντικό μας προκαλεί άγχος
(περιβάλλον σε συνδυασμό με το πως νοηματοδοτούμε το γεγονός).
Στην περίπτωση του πόνου μεγάλη σημασία έχουν οι πεποιθήσεις μας γύρω από τον αυτόν.
Δηλαδή το τι πιστεύουμε για τον πόνο, τι είδους σκέψεις κάνουμε, πως τον αντιλαμβανόμαστε,
ουσιαστικά πως τον νοηματοδοτούμε. Για παράδειγμα πεποιθήσεις όπως:
• ο πόνος στη μέση είναι επικίνδυνος και θα με οδηγήσει σε σοβαρή ανικανότητα
• αποφεύγω να σκύψω διότι θα τραυματίσω περισσότερο την μέση μου
• η ακινησία κάνει καλό στην μέση μου, μένω στο σπίτι για να ξεκουραστώ
• πρέπει να ντυθώ καλά για να βγω έξω για να μην κρυώσει ο αυχένας μου
• δεν κάθομαι κοντά σε air condition και σε ρεύμα αέρα γιατί θα με πιάσει το αυχενικό
Τέτοιου είδους πεποιθήσεις ίσως υπέρ προστατεύουν και μπλοκάρουν την ικανότητα του οργανισμού για αυτοίαση.
Όσο μειώνεται η δραστηριότητα τόσο μειώνεται και η αιματική ροή (που όπως είπαμε είναι κύριο αίτιο του πόνου και της δυσλειτουργίας) και ταυτόχρονα ατροφούν οι σταθεροποιοί μύες της σπονδυλικής στήλης, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την σωστή λειτουργία και σταθερότητα της.
Σε μία ψυχοθεραπευτική προσέγγιση του μυοσκελετικού πόνου αναγνωρίζουμε όλες αυτές τις περιοριστικές πεποιθήσεις γύρω από την πάθηση αλλά και βαθύτερα ψυχολογικά τραύματα ή αίτια τα οποία συντηρούν ή αυξάνουν τα συμπτώματα σπονδυλικής στήλης.
Ας αναρωτηθούμε:
• πως θα αισθανόσασταν τώρα αν ο πόνος της μέσης θα ήταν μειωμένος;
• πως θα νιώθατε έχοντας ελευθερία στην κίνησή σας;
• πως θα ήταν να μπορούσατε να σκύψετε εύκολα χωρίς άγχος όταν σας έπεφτε κάτι στο πάτωμα
• πόσο πιο ελεύθεροι θα ήταν η ζωή σας εάν ο πόνος στη μέση ήταν μειωμένος
• πόσο διαφορετική θα ήταν η διάθεση σας;
• πως θα καλυτέρευαν οι σχέσεις με τους αγαπημένους σας;
Η συνδυαστική γνώση και εμπειρία μου στις δυο επιστήμες, φυσικοθεραπεία και ψυχολογία, μου παρέχει την δυνατότητα μιας ολιστικής προσέγγισης θεμάτων που άπτονται του μυοσκελετικού πόνου.
Μπορώ με ευκολία να διακρίνω τα «τυφλά σημεία» τόσο της μιας επιστήμης όσο και της άλλης σε κάθε περίπτωση.

Φίλιππος Γκέκης
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής
Ειδικευμένος στη Γνωστική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία
https://www.gkekis.gr/