School bullying - Σχολικός εκφοβισμός

Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα φαινόμενα της επικαιρότητας που απασχολεί αρκετά τους γονείς
είναι αυτό του σχολικού εκφοβισμού.
Ο σχολικός εκφοβισμός ή το School bullying είναι ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα με σοβαρές συνέπειες ,
οπότε και είναι σημαντικό να είμαστε σωστά ενημερωμένοι.

Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού μελετήθηκε για πρώτη φορά το 1978 στη Νορβηγία και 9 χρόνια μετά, το 1987,
σε πολλά επιστημονικά περιοδικά εμφανίζεται ο σχετικός όρος “bullying”.

Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying), χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη,
απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή,
την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου.
Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να πάρει διάφορες μορφές μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται:

Η Σωματική βία , η οποία έχει να κάνει με ξυλοδαρμό, σπρωξίματα σφαλιάρες, χαστούκια ή και γρονθοκοπήματα.

Είναι ίσως οι πιο έντονες και προφανείς μορφές άσκησης βίας, ωστόσο μεμονωμένα περιστατικά τσακωμών μεταξύ συμμαθητών
δεν εμπίπτουν στην κατηγορία του σχολικού εκφοβισμού.

Η Λεκτική βία , έχει να κάνει με εκφράσεις που χρησιμοποιούνται προκειμένου να κοροϊδέψουν και να στιγματίσουν κάποιον μαθητή.

Οι χαρακτηρισμοί αυτοί δεν είναι κολακευτικοί, μειώνουν το άτομο στο οποίο αναφέρονται, δημιουργούν καυγάδες και εκτός από την τρομερή
ψυχολογική πίεση που ασκείται στο μαθητή συμβάλλουν και στον αποκλεισμό του.

Η Ψυχολογική βία , σε αυτήν την κατηγορία έχουμε συνδυασμό των παραπάνω,

με αποτέλεσμα ο μαθητής που είναι αποδέκτης των παραπάνω, να βιώνει έντονη ψυχολογική και συναισθηματική πίεση.
Σαν αποτέλεσμα μπορεί να μη θέλει να πάει στο σχολείο, να μη τολμάει να μιλήσει, να μην έχει το θάρρος της γνώμης του.

Το Cyber Bullying, σε αυτήν την κατηγορία η βία και η κακοποίηση ασκείται δια μέσου του ηλεκτρονικού υπολογιστή
και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης

Το παιδί μπορεί να λαμβάνει απειλητικά και κοροϊδευτικά μηνύματα , προσβλητικές φωτογραφίες ή να υποκλέπτονται προσωπικά δεδομένα.
Και εδώ η πίεση που ασκείται στον μαθητή είναι πάρα πολύ μεγάλη ,πολύ περισσότερο αν χρησιμοποιούνται προσωπικές στιγμές.
Το παιδί που εκφοβίζει επιλέγει το παιδί που θα εκφοβίσει πολύ συγκεκριμένα και καθόλου τυχαία. Συνήθως θα επιλέξει παιδί που:
Διαφέρει με κάποιον τρόπο από τα υπόλοιπα
(π.χ. είναι από άλλη χώρα, έχει άλλη θρησκεία, φοράει σιδεράκια και γενικά παιδί που διαφέρει από τη μέση εικόνα ενός μαθητή),
δύσκολα θα βοηθήσει κάποιος (παιδιά μοναχικά που δεν κάνουν εύκολα φίλους) , που είναι «λιγότερα» δυνατά.
Στο φαινόμενο του bullying εμπλέκονται πολλά μέρη:
Το παιδί που εκφοβίζεται, το παιδί ή ομάδα παιδιών που εκφοβίζει, οι παρατηρητές / οι παρατηρήτριες του φαινόμενου,
οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς, το παιδί που εκφοβίζεται. Αυτό σημαίνει πως οι συνέπειες του σχολικού εκφοβισμού αφορούν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Τα παιδιά που βιώνουν εκφοβισμό παρουσιάζουν πολλά και διαφορετικά συμπτώματα ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται :

Αδυναμία επίλυσης προβλημάτων , καταθλιπτικά στοιχεία, συναισθηματικές δυσκολίες, αίσθηση απελπισίας, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές,
αίσθημα μοναξιάς, χαμηλές σχολικές επιδόσεις και απουσίες , διαταραχές συμπεριφοράς , ψυχοσωματικά προβλήματα
(πονοκέφαλοι, κοιλιακά άλγη, ενούρηση, διαταραχές ύπνου πολλές φορές πριν πάνε στο σχολείο ή για να μην πάνε),άγχος, νευρικότητα,
χαμηλή αυτοεκτίμηση, φοβίες, δεν μπορούν να μείνουν μόνα, αποφεύγουν τη βλεμματική επαφή ευερεθιστότητα επιθετικότητα ,
έκπτωση στις κοινωνικές δεξιότητες.
Στην περίπτωση που η βία είναι σωματική τότε στο παιδί μπορεί να υπάρχουν και σημάδια από χτυπήματα στο σώμα του
ή να γυρνάει σπίτι με σκισμένα ρούχα και σπασμένα προσωπικά αντικείμενα.
Τα παιδιά-δράστες φαίνεται πως έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν: σχολική αποτυχία , διάσπαση προσοχής , νευρικότητα και υπερκινητικότητα , κατάθλιψη.
Ορισμένα από τα παραπάνω προβλήματα πολλές φορές συνεχίζονται, για αυτό και, όταν τα παιδιά
που εκφοβίζουν μεγαλώσουν, μπορεί έχουν περισσότερες πιθανότητες να συμπεριφέρονται με βίαιο τρόπο στην οικογένειά τους,
να έχουν δυσκολίες στην επαγγελματική τους ζωή, να έχουν επικίνδυνες συμπεριφορές (κάπνισμα, χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών, παράνομες πράξεις) .
Αρνητικές είναι οι συνέπειες και για όσα παιδιά βλέπουν τα περιστατικά εκφοβισμού να συμβαίνουν γύρω τους, χωρίς να μπορούν να κάνουν κάτι γι’ αυτό.
Συχνά νιώθουν ότι θα μπορούσαν να είναι τα ίδια στη θέση του θύματος και φοβούνται πολύ.
Μπορεί ακόμη να νιώθουν άγχος και ανασφάλεια , θλίψη, αδυναμία και αποτυχία.
Θεωρούν αρνητικό το κλίμα στο σχολείο και μπορεί να μην τα πηγαίνουν καλά στα μαθήματα.

Μικρές προτάσεις

• Ζούμε σε αρκετά βίαιες εποχές και δυστυχώς τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά κατακλύζονται από εικόνες βίας τόσο με άμεσο όσο και με έμμεσο τρόπο
Αυτό έχει σαν συνέπεια να μεγαλώνει η ανοχή μας στην βία που υφιστάμεθα ή και ασκούμε και είναι πολύ πιθανό
και κάποιες μορφές βίας να μην τις αντιλαμβανόμαστε καν.
Οπότε είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους στο τι είναι η βία και η επιθετικότητα ,
να αναγνωρίζουν τις διάφορες μορφές της αλλά και πώς να προστατεύονται από αυτή.
Επίσης είναι σημαντικό να μάθουν στα παιδιά τους ότι δεν είναι επιτρεπτό ούτε να ασκούμε βία αλλά ούτε και να δεχόμαστε
• Ο γονιός χρειάζεται να διατηρεί μία καλή και ουσιαστική επικοινωνία με το παιδί του ,
ώστε το παιδί να νιώθει άνετα να στραφεί για βοήθεια στο γονιό και φυσικά να είναι πάντα διαθέσιμος και ανοιχτός προς το παιδί .
• Οι γονείς χρειάζεται να είναι σε εγρήγορση ώστε να παρατηρήσουν τυχόν αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού.
• Διδάξτε στο παιδί σας τεχνικές - στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων .
• Διδάξτε στο παιδί σας να αποδέχεται και να σέβεται τη διαφορετικότητα .
• Σε περίπτωση που αντιληφθείτε το παιδί σας μπορεί να είναι θύμα σχολικού εκφοβισμού χρειάζεται να παρέμβετε άμεσα,
ενθαρρύνετε το παιδί σας να σας μιλήσει, ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του και χωρίς να το ενοχοποιήσετε βοηθήστε το
να βρει τρόπους ώστε να αντιμετωπίσει την κατάσταση.
• Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να ενημερώσετε το σχολείο και ανάλογα με τη βαρύτητα να απευθυνθείτε σε ειδικό .
• Τέλος είναι σημαντικό να έχουμε στο μυαλό μας ότι στην περίπτωση του σχολικού εκφοβισμού τα παιδιά - δράστες
είναι εξίσου θύματα οπότε χρειάζεται να αντιμετωπιστούν με πολύ προσοχή και χωρίς να στιγματιστούν.