Αντιμετωπίζοντας τις φοβικές σκέψεις

Οι καθημερινές ανησυχίες, διάχυτες σε όλους τους τομείς της ζωής του ατόμου, γίνονται φόβοι για την ύπαρξή του και για το νόημα αυτής. Λειτουργούμε με το φόβο μήπως συμβεί το χειρότερο στη ζωή μας.

Ο φόβος είναι συναίσθημα, που όταν συνειδητοποιηθεί από που προέρχεται και με τι σχετίζεται, μπορεί να μας βοηθά να αντιπαρερχόμαστε κάτι που προσωπικά θεωρούσαμε απειλητικό. Τα καταπιεσμένα, όμως, συναισθήματα σε συνδυασμό των τραυματικών εμπειριών που μπορεί να ζει κάποιος, οδηγούν σε επίμονους και παράλογους φόβους για την εξέλιξη της ζωής. Οι φόβοι μπορεί να σχετίζονται με την εργασία, την αρρώστια, τη σεξουαλικότητα, την οικογένεια, την αποδοχή/απόρριψη από την ομάδα, τις μαθητικές εξετάσεις και γενικά ότι αφορά στις ανθρώπινες σχέσεις.

Κριτήρια όπως το πόσο συχνά και έντονα περνούν φοβικές σκέψεις από το μυαλό και το πόσο μπορεί να καθηλώνουν το άτομο στην απραξία είναι σημαντικά για την κρούση του κώδωνα κινδύνου. Μπορεί να διαταράσσεται ο ύπνος του ατόμου, το άτομο να γίνεται ευερέθιστο και να στενοχωριέται, να κουράζεται εύκολα και να ακινητοποιείται από τις λειτουργίες της καθημερινότητας. Είναι τρομακτικό για κάποιον που ανακαλύπτει πως οι ανησυχίες αυτές διογκώνονται, τον απασχολούν συχνά μέσα στη μέρα και τον κάνουν να εστιάζει έντονα στην πιθανή αρνητική έκβαση των γεγονότων και όχι στη θετική τους εξέλιξη. Σαν να ακούγεται «θέλω να ζήσω αλλά είμαι στη φυλακή των φόβων». Άξιο λόγου είναι το παράδειγμα που δίνεται στο βιβλίο «Η Σοφία του Ρίλκε» στο κεφάλαιο για τον έρωτα: «δεν υπάρχει χειρότερη φυλακή από το φόβο μήπως πληγώσουμε κάποιον που μας αγαπά» (Ανθολόγηση Ulrich Baer, 2006. «Η Σοφία του Ρίλκε», σελ. 375).

Πώς άραγε μπορούμε να σωθούμε από το εσωτερικό τέλμα που οι φοβικές σκέψεις μας οδηγούν; Είναι πολύ σημαντικό να μη φτάνουμε στο έσχατο σημείο των δυνάμεων μας και να ξεπερνάμε τον εαυτό μας και τα όριά μας, για να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε βλάψει τη σωματική και ψυχική υγειά μας. Οι εσωτερικές διαμάχες, οι εντάσεις μεταξύ των ανθρώπων και τα συχνά ξεσπάσματα κάνουν τον κόσμο να φαίνεται τρελό. Το σώμα επίσης νιώθει την πίεση και βγάζει το σύμπτωμα με τη μορφή οποιασδήποτε πιθανής ασθένειας. Καλό είναι να μην αγνοούμε τα σημάδια που το σώμα μας εμφανίζει, καθώς είναι σωστός καθοδηγητής της εσωτερικής πίεσης που βιώνουμε.

Η αναζήτηση, λοιπόν, των ευχάριστων στιγμών και των προσωπικών επιτευγμάτων είναι απαραίτητη για να αντλήσουμε δύναμη και ελπίδα για το παρόν και το μέλλον. Η αλήθεια είναι πως η φροντίδα για την ψυχική και σωματική υγεία του εαυτού, όπως και το νοιάξιμο για τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή του καθενός είναι πολύ όμορφη και αναγκαία διαδικασία. Η συντροφικότητα και η ζεστασιά κοντά στους ανθρώπους που αγαπάμε είναι αναντικατάστατο αγαθό. Τα όνειρα και η δημιουργία είναι διεργασίες ζωής. Χρειάζεται να θέλω να ζήσω για να φαντάζομαι, να αναπαράγω και να δημιουργώ. Με αυτό τον τρόπο μπορώ να προχωρώ στους στόχους μου απελευθερωμένος από τις φοβικές σκέψεις μου και να νιώθω αρμονία και πληρότητα.

Όταν η ψυχική διάθεση επιδεινώνεται μπορούμε να αναζητήσουμε βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας που θα καθοδηγήσει το δρόμο προς τη θεραπεία. Ο ψυχοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει το άτομο να εξηγήσει το φόβο του, να απαλλαχθεί από την εσωτερική σύγχυση και να εστιάσει πάλι στη ζωή αποφεύγοντας τον αρνητισμό. Εγώ επιλέγω να θέλω να ζήσω. Εσείς; Μακάρι ο καθένας να σταθεί και να δώσει χρόνο για να κάνει τον απολογισμό του.

Καβάλλη Ράνια
Αναπτυξιακή Ψυχολόγος
Εκπαιδευόμενη στη Συστημική Ψυχοθεραπεία